१२. रंग मजेचे रंग उदयाचे (कविता)

आभाळ हे निसर्गाचे अथांग आणि विशाल रूप आहे. ज्याप्रमाणे छत्री आपल्याला ऊन-पावसापासून वाचवते व सावली देते, तसेच आभाळरूपी छत्र आपल्याला सुरक्षिततेची आणि मुक्तीची भावना देते. संगणक आणि यंत्रांच्या मदतीने माणसाला पैसा आणि भौतिक संपत्ती मिळेल, पण खऱ्या समाधानाची आणि तृप्तीची 'अनोखी तुष्टी' या मोकळ्या निसर्गाच्या (आभाळाच्या) छत्राखालीच मिळते.

निसर्गात फुलणारी नवीन पाने, हिरवीगार झाडे रेशमासारखी मऊ, कोमल आणि तजेलदार असतात. वाऱ्याच्या झुळकीने या पानांची जी मधुर सळसळ होते, तिला कवयित्रीने 'गर्भरेशमी सळसळ' असे म्हटले आहे. या शब्दांतून निसर्गाचे अत्यंत कोमल, जिवंत आणि चैतन्यमय रूप व्यक्त होते.

आशयसौंदर्य : 'रंग मजेचे रंग उदयाचे' या कवितेत कवयित्री अंजली कुलकर्णी यांनी निसर्ग संवर्धनाचा अत्यंत मोलाचा संदेश दिला आहे. माणसाने तंत्रज्ञानाच्या आहारी न जाता निसर्गाशी आपले नाते घट्ट करावे आणि निसर्गाचे हिरवेपण जपावे, हा आशादायी विचार वरील ओळींतून व्यक्त झाला आहे.

काव्यसौंदर्य : निसर्गातील हिरवा रंग हा चैतन्याचा, आनंदाचा आणि समृद्धीचा प्रतीक आहे. जेव्हा आपल्या सभोवती भरपूर झाडे असतील, तेव्हा माणसांची मनेही या हिरव्या रंगाप्रमाणे प्रफुल्लित आणि समृद्ध (हिरवी हिरवी मने) होतील. या गर्भरेशमी कोमल पानांच्या सळसळीचा आनंद आपण संपूर्ण जगाला सांगूया, असा उत्साह या ओळींतून जाणवतो. निसर्गाच्या सान्निध्यातच मानवी मन खऱ्या अर्थाने ताजेतवाने होते, हा विचार इथे मांडला आहे.

भाषिक वैशिष्ट्ये : साध्या, सोप्या आणि लयबद्ध शब्दांत निसर्गाचे विलोभनीय चित्र कवयित्रीने रेखाटले आहे. 'हिरवी हिरवी मने' हा शब्दप्रयोग अतिशय सूचक असून त्यातून मानवी मन आणि निसर्ग यांच्यातील अतूट नाते स्पष्ट होते.

कवयित्रीच्या मते, पृथ्वीला वाचवण्यासाठी आपण संगणकाच्या आहारी न जाता, मातीशी आपले नाते जपले पाहिजे. ज्या जमिनीतून आपल्याला धान्य मिळते त्या 'काळ्या आईला' (शेतीला) जगवले पाहिजे. जे शेतकरी शेतात राबतात, त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहून त्यांना पाठबळ दिले पाहिजे.

डोंगर-दऱ्यांत देशी झाडांच्या बिया उधळून जंगले वाढवली पाहिजेत. असे केल्याने राने गच्च माजतील आणि आभाळातून भरपूर पाऊस पडेल. यंत्रांच्या मदतीने पैसा मिळेल, पण निसर्गाच्या सान्निध्यातच खरा आनंद मिळेल. म्हणूनच, निसर्गाचे हिरवेपण टिकवून ठेवून पृथ्वीचे नैसर्गिक संतुलन राखले पाहिजे, असे कवयित्रीला वाटते.

वसुंधरेचे (पृथ्वीचे) हिरवेपण जपण्यासाठी सर्वात प्रथम आपण जास्तीत जास्त झाडे लावली पाहिजेत आणि लावलेली झाडे जगवली पाहिजेत. प्लॅस्टिकचा वापर टाळून प्रदूषण कमी केले पाहिजे.

नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा (उदा. पाणी, इंधन) जपून वापर केला पाहिजे. डोंगर उघडे पडू न देता तेथे वृक्षारोपण केले पाहिजे. सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करून कार्बन उत्सर्जन कमी केले पाहिजे. अशा प्रकारे निसर्गाचे आणि पर्यावरणाचे रक्षण केले, तरच वसुंधरेचे हिरवेपण आणि सौंदर्य कायम टिकून राहील.