इयत्ता ५ वी · मराठी

१९. अनुभव – २

पाठाचा संपूर्ण स्वाध्याय, प्रश्नांची उत्तरे, विरुद्धार्थी शब्द आणि व्याकरण — महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक मंडळ (बालभारती).

Advertisement

१थोडक्यात उत्तरे लिहा.

(अ) आईला पाहताच मुलगा धावत का गेला?
आई बाजारातून येत असताना तिच्या हातात दोन मोठ्या पिशव्या होत्या. त्या पिशव्या खूप जड असाव्यात, असे तिच्याकडे पाहून मुलाला जाणवले. म्हणून आईला मदत करण्यासाठी तो तिच्याकडे धावत गेला.

(आ) आईचे हात कशामुळे लालेलाल झाले होते ?
किराणा सामानाने भरलेल्या जड पिशव्यांचे ओझे उचलल्यामुळे आईचे हात लालेलाल झाले होते.

(इ) आईला बरे का वाटले?
मुलाने धावत येऊन आईच्या हातातील एक जड पिशवी स्वतःच्या हातात घेतली व तिचे काम थोडे हलके केले, म्हणून आईला मनापासून बरे वाटले.

(ई) मुलाने किराणा सामान केव्हा आणायचे ठरवले?
ज्या दिवशी स्वतःच्या शाळेला सुट्टी असेल, त्याच दिवशी आईसोबत जाऊन किराणा सामान आणायचे, असे मुलाने ठरवले.

२खालील शब्दांत शरीराचे भाग असणारे शब्द शोधा. लिहा.
  • पाठवणी — पाठ
  • यजमान — मान
  • आगबोट — बोट
  • तोंडपाठ — तोंड, पाठ
  • पोटपूजा — पोट
  • पायपुसणी — पाय
  • गालबोट — गाल, बोट
  • नाकतोडा — नाक

Advertisement

३खालील शब्द वाचा व तसेच लिहा.

सुट्टी, हुश्श, चक्कर, लख्ख, बग्गी, गच्च, सज्जन, लठ्ठ, उड्डाण, अण्णा, पत्ता, कथ्थक, जिद्द, घट्ट, अन्न, गप्पा, झिम्मा, अय्या, गल्ली, सव्वा.

४विरुद्ध अर्थाचे शब्द लिहा.
  • (अ) मोठे × लहान
  • (आ) हसणे × रडणे
  • (इ) जड × हलके
  • (ई) खाली × वर
  • (उ) जाणे × येणे
  • (ऊ) सांडणे × भरणे / सावरणे
५खालील शब्दांत लपलेले शब्द शोधा.
  • (अ) सामानाला — सामान, मान, माला, नाला
  • (आ) बाजारात — बाजार, जार, रात, बाजा, जात
  • (इ) चाललीस — चाल, चाली, लस
  • (ई) मनापासून — मन, पान, सून, पास, मान, सूप
६तुम्ही आईला कोणकोणत्या कामांत मदत करता? आणखी कोणत्या कामांत मदत करू शकाल? ती कशी ? वर्गात चर्चा करा.

१. सध्या करत असलेली मदत : मी आईला घरातील पसारा आवरण्यासाठी, जेवणाचे ताट वाढण्यासाठी आणि झाडांना पाणी घालण्यासाठी मदत करतो.

२. आणखी करू शकणारी मदत : मी आईला भाजी निवडायला, बाजारातून छोट्या वस्तू आणायला आणि घरात केर काढायला मदत करू शकेन.

३. ती मदत कशी करणार : मी माझ्या सुट्टीच्या दिवशी किंवा शाळा सुटून आल्यावर माझा वेळ आईच्या मदतीसाठी देईन. स्वतःची कामे स्वतःच करून मी आईचा भार हलका करण्याचा प्रयत्न करेन.

७तुमच्या घराजवळील किराणामालाच्या दुकानात जा. तेथील वस्तूंची यादी करा.

किराणामालाच्या दुकानातील वस्तू :
१. धान्ये (गहू, तांदूळ, बाजरी, ज्वारी)
२. डाळी (तूरडाळ, मूगडाळ, हरभरा डाळ, मसूर डाळ)
३. तेल आणि तूप
४. साखर, गूळ आणि मीठ
५. चहापत्ती आणि कॉफी
६. मसाले (मिरची पावडर, हळद, जिरे, मोहरी, गरम मसाला)
७. बिस्किटे, चॉकलेट्स आणि बेकरीचे पदार्थ
८. आंघोळीचा व कपड्यांचा साबण, शॅम्पू, टूथपेस्ट
९. सुका मेवा (काजू, बदाम, मनुके)
१०. स्वच्छता साहित्य (झाडू, फरशी पुसण्याचे लिक्विड)

८खालील शब्द वाचा. रंगछटा समजून घ्या.

लालेलाल, काळेकुट्ट, पांढरेशुभ्र, पिवळेधमक, जांभळट, निळसर, हिरवेगार.

९कंसातील योग्य शब्द निवडून खालील वाक्ये पूर्ण करा. (असतो, हळूहळू, शाळा, लवकर, पडली)
  • (अ) संजू लवकर उठतो.
  • (आ) गोगलगाय हळूहळू चालते.
  • (इ) हा बंगला नेहमी बंद असतो.
  • (ई) शाळा वेळेवर भरते.
  • (उ) यावर्षी खूप थंडी पडली.