१०. मी मोठा की लहान?

प्रसिद्ध लेखिका. उत्तम कथा, मामु, सांज दिवाळी, रंगतरंग, कुंभश्री, कराडवैभव, अनुपुष्प, साहित्यप्रेमी इत्यादी मासिकांतून व दिवाळी अंकांतून त्यांच्या कथा प्रसिद्ध आहेत.

नाट्यछटा हा एक एकपात्री साहित्यप्रकार आहे. यात रंगमंचावर एकच पात्र बोलत असते; समोरची व्यक्ती काय बोलते हे प्रत्यक्ष ऐकू येत नाही, पण बोलणाऱ्याच्या वाक्यांवरून ते आपल्याला समजते. या पाठातही अमित एकटाच आजीशी बोलतो; आजीची वाक्ये आपल्याला अमितच्या प्रतिक्रियेवरूनच कळतात.

अमित नावाचा मुलगा आजीशी गप्पा मारत आहे. आजीने त्याच्यासाठी बेसनाचे लाडू आणले आहेत आणि ती त्याला ‘बछडा’ म्हणते. पण अमितच्या मनात एक मोठा गोंधळ आहे — तो नेमका लहान आहे की मोठा?

आई कधी त्याला लहान म्हणते, तर कधी मोठा म्हणते. थर्मामीटरने मित्राचा ताप बघताना ‘लहान मुलांनी हात लावू नये’ असे आई म्हणाली. खेळणी पसरली तेव्हा ‘तू आता मोठा झालास’ असे ऐकवले. गणित सोडवून मागितले, तेव्हा ‘मोठा झालास, स्वतः सोडव’ असे उत्तर मिळाले. चित्रपट बघत बसला, तर ‘लहान मुलांनी फार जागू नये’ म्हणून झोपायला पाठवले.

या सगळ्या गोंधळातून शेवटी अमित आजीलाच निरागसपणे विचारतो — ‘‘आता आजी, तूच सांग, मी मोठा आहे की लहान?’’

आईचे गुण : वेळेचे नियोजन, कष्टाळूपणा, शिस्त, स्वच्छता, जबाबदारीची जाणीव.

आजीचे गुण : संयम, प्रेमळपणा, समजूतदारपणा, दुसऱ्याचे ऐकून घेणे.

चर्चेसाठी मुद्दा : मोठे होणे म्हणजे जबाबदारीने वागणे.

प्रत्येक विषय वेगळे ज्ञान देतो. भाषा विचार मांडायला शिकवते. गणित तर्काने विचार करायला शिकवते. विज्ञान ‘असे का घडते?’ हे शोधायला शिकवते. एका विषयातील ज्ञान दुसऱ्या विषयात उपयोगी पडते. म्हणून विषयांची समज वाढते.

1. ‘मी मोठा की लहान?’ या नाट्यछटेच्या लेखिका कोण? — सुनंदा उमर्जी.
2. ही नाट्यछटा कोणत्या पुस्तकातून घेतली आहे? — ‘बहुरंगी नाट्यछटा’.
3. लेखिकेला कोणते पुरस्कार मिळाले आहेत? — ‘ललित साहित्य पुरस्कार’ व ‘बाल साहित्य पुरस्कार’.
4. आजीने अमितला काय म्हणून हाक मारली? — ‘हो रे बछड्या’ असे म्हणून.
5. ग्लास कशामुळे फुटला? — मध्येच झुरळ आल्याने अमितच्या हातातून ग्लास पडला व फुटला.
6. अमित थर्मामीटर घेऊन काय करत होता? — मित्राचा ताप बघत होता.
7. अमित सरबताचा ग्लास कशासाठी नेत होता? — घरी आलेल्या पाहुण्यांसाठी.
8. नाट्यछटा म्हणजे काय? — एकच पात्र बोलत असलेला एकपात्री साहित्यप्रकार.
9. अमितच्या मनात कोणता गोंधळ आहे? — तो लहान आहे की मोठा, हेच त्याला कळत नाही.
10. या पाठाची शैली कोणती? — विनोदी शैली.