९. निसर्गरम्य माथेरान

भटकंतीवर आधारित पुस्तकलेखन करणारे प्रसिद्ध लेखक. सह्याद्रीतील अवघड घाटवाटांचे आणि किल्ल्यांचे परिभ्रमण करणारे, तसेच शंभरहून अधिक गडकिल्ले सर करणारे दुर्गभटके म्हणून त्यांना ओळखले जाते.

माथेरान हे रायगड जिल्ह्यातील थंड हवेचे ठिकाण आहे. मुंबई व पुणे येथील लोकांसाठी ते सहलीचे जवळचे ठिकाण आहे. ते सुमारे ८०३ मीटर (२६०० फूट) उंचीच्या पठारावर वसले आहे. माथा घनदाट झाडी व लाल पायवाटांनी व्यापलेला आहे.

ही डोंगररांग कल्याणच्या मलंगगडापासून सुरू होते. पुढे नवरानवरीचा डोंगर, चंदेरीचा सुळका, म्हैसमाळ व नाखिंद हे डोंगर लागतात. माथेरानमध्ये वाहनांना प्रवेश नाही. तेथे मिनी ट्रेनने जाता येते.

चालत जायचे असल्यास मोरबे धरण पार करून आंबेवाडीला जावे लागते. वाटेत इर्शाळगड व प्रबळगड दिसतात. सहा-सात तास चालल्यावर ‘हशाची पट्टी’ वस्ती येते. पावसाळ्यात स्थानिक वाटाड्या बरोबर घ्यावा.

• (अ) रायगड जिल्ह्यातील थंड हवेचे ठिकाण कोणते? — रायगड जिल्ह्यातील थंड हवेचे ठिकाण माथेरान हे आहे.
• (आ) आंबेवाडीला पोहोचण्यासाठी पार करावे लागणारे धरण कोणते? — आंबेवाडीला पोहोचण्यासाठी मोरबे धरण पार करावे लागते.
• (इ) माथेरानमध्ये प्रवेश करताना लागणारा गड कोणता? — माथेरानमध्ये प्रवेश करताना मलंगगड लागतो.

(अ) माथेरान —

(आ) पाठात आलेली डोंगरांची नावे —

पाठात आलेले इतर गड-डोंगर : मलंगगड, चंदेरी (सुळका), बदलापूरचे डोंगर, इर्शाळगड, प्रबळगड.

• पर्यटनस्थळी कचरा करू नये; कचरा कचरापेटीतच टाकावा.
• झाडे तोडू नयेत; जास्तीत जास्त झाडे लावावीत.
• झाडांवर किंवा दगडांवर नावे कोरू नयेत.
• मोठ्याने आवाज करून पशुपक्ष्यांना त्रास देऊ नये.
• ठरावीक पायवाटांवरूनच चालावे.

1. ‘‘आवडले का तुला फूल?’’ आई म्हणाली.
2. ‘‘तो नम्र आहे,’’ काकांनी सांगितले.
3. रमेश म्हणाला, ‘‘अगं आई, उद्या सुट्टी आहे असे अभिषेकने सांगितले; म्हणून मी शाळेत गेलो नाही.’’
4. अहाहा! किती छान शर्ट आहे.
5. तुला गुलाबजाम आवडतो का?
6. माझे मामा कोल्हापूरला राहतात.
7. राजू, तनय, सलमान, जॉन व मारिया गप्पा मारत बसले.

मुद्दे : पर्यटनस्थळाचे नाव · पत्ता · जाण्याचा मार्ग · सौंदर्यस्थळे · प्रवासात आलेले विशेष अनुभव · समारोप

1. विषय स्पष्ट असावा — कोणत्या अनुभवाबद्दल लिहीत आहात हे सुरुवातीसच स्पष्ट असावे.
2. घटना क्रमाने लिहाव्यात — सुरुवात, मध्य आणि शेवट अशा क्रमाने लेखन करावे.
3. स्वतःचे विचार व भावना व्यक्त कराव्यात.
4. स्वतःचेच अनुभव लिहावेत.
5. सोपे शब्द व अर्थपूर्ण वाक्ये असावीत.
6. वाक्यात योग्य तिथे विरामचिन्हांचा वापर करावा.
7. अनुभवातून योग्य तो बोध होईल असे लिहावे.
8. आवश्यक तिथे परिच्छेद करावेत.

उणे ३७° सेल्सिअस तापमान व हिमवारे अशा कठीण परिस्थितीतही शौर्याने संयम व कौशल्य दाखवले. शारीरिक तयारी, मानसिक ताकद व सकारात्मक दृष्टिकोन यांमुळे तिला यश मिळाले.

एखाद्या घडलेल्या घटनेची माहिती स्पष्ट, संक्षिप्त आणि वस्तुनिष्ठ पद्धतीने मांडणे म्हणजे बातमी लेखन होय. वर्तमानपत्रे, दूरदर्शन, रेडिओ व इंटरनेट यांच्या माध्यमातून बातम्या लोकांपर्यंत पोहोचतात.

1. माथेरान कोणत्या जिल्ह्यात आहे? — रायगड.
2. माथेरानची उंची किती आहे? — सुमारे ८०३ मीटर म्हणजेच २६०० फूट.
3. माथेरानचे वेगळेपण काय? — कोणत्याही वाहनांना प्रवेश नसणारे ते एकमेव थंड हवेचे ठिकाण आहे.
4. माथेरानला कोणत्या रेल्वेने जाता येते? — मिनी ट्रेनने.
5. माथेरानचा माथा कशाने व्यापलेला आहे? — घनदाट झाडी आणि लाल पायवाटांनी.
6. ही डोंगररांग कोठून सुरू होते? — कल्याणच्या मलंगगडापासून.
7. बारीकसारीक सुळक्यांमुळे कोणता डोंगर लगेच ओळखता येतो? — नवरानवरीचा डोंगर.
8. पदभ्रमण करून कोणत्या वस्तीजवळ पोहोचता येते? — ‘हशाची पट्टी’ या वस्तीजवळ.
9. पावसाळ्यात वाट का दिसत नाही? — वाढलेल्या झुडपांमुळे; म्हणून स्थानिक वाटाड्या बरोबर हवा.
10. पर्यटक कोणत्या ऋतूंत चढाई करू शकतात? — उन्हाळा, हिवाळा व पावसाळा या तिन्ही ऋतूंत.