१. प्रार्थना
कवी — जगदीश खेबूडकर | कवितेचा भावार्थ, शब्दार्थ व अतिरिक्त सराव प्रश्नोत्तरे — महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक मंडळ (बालभारती).
शेअर कराAdvertisement
प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक व गीतकार. मराठी चित्रपटसृष्टीसाठी त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर गीतांचे लेखन केले आहे. त्यांच्या विविध कथा व नाटके प्रसिद्ध आहेत. प्रस्तुत प्रार्थनेतून त्यांनी शाळेविषयीचे प्रेम, जिव्हाळा व कृतज्ञतेची भावना व्यक्त केली आहे.
१. नमस्कार माझा या ज्ञानमंदिरा । सत्यम् शिवम् सुंदरा ।।
ज्ञान देणाऱ्या या शाळेरूपी मंदिराला माझा नमस्कार असो. हे ज्ञानमंदिर सत्याचे, कल्याणाचे (शिवम्) आणि सौंदर्याचे (सुंदरा) प्रतीक आहे.
२. शब्दरूप शक्ती दे, भावरूप भक्ती दे, प्रगतीचे पंख दे चिमणपाखरा ।।
हे ईश्वरा, आम्हां लहान मुलांना (चिमणपाखरांना) चांगल्या शब्दांची शक्ती दे आणि भावनांची निर्मळ भक्ती दे. जीवनात पुढे जाण्यासाठी आम्हांला प्रगतीचे पंख दे.
३. विद्याधन दे अम्हांस एक छंद, एक ध्यास, नाव नेई पैलतीरी दयासागरा ।।
आम्हांला विद्येचे (ज्ञानाचे) धन दे. विद्या मिळवणे हाच आमचा एक छंद आणि तोच आमचा ध्यास आहे. हे दयासागरा (ईश्वरा), आमच्या जीवनाची नाव तू संकटांतून पार करून यशाच्या पैलतीरी (काठावर) ने.
४. होऊ आम्ही नीतिमंत, कलागुणी बुद्धिमंत, कीर्तिचा कळस जाय उंच अंबरा ।।
आम्ही शाळेत ज्ञान मिळवून नीतिमंत (चांगल्या वर्तणुकीचे), अनेक कला व गुण अंगी असणारे आणि बुद्धिमान होऊ. आमच्या यशाचा व कीर्तीचा कळस उंच आकाशात (अंबरात) जाऊ दे, अशी आमची प्रार्थना आहे.
Advertisement
| शब्द | यमक जुळणारा शब्द |
|---|---|
| ज्ञानमंदिरा | सुंदरा |
| चिमणपाखरा | दयासागरा, अंबरा |
| शक्ती | भक्ती |
| छंद | ध्यास (कवितेच्या ओळीनुसार नादानुकरण) |
| नीतिमंत | बुद्धिमंत |
- प्रस्तुत प्रार्थनेचे कवी कोण आहेत?
प्रस्तुत प्रार्थनेचे कवी जगदीश खेबूडकर हे आहेत. - कवितेत कोणाला नमस्कार केला आहे?
कवितेत ज्ञानमंदिराला म्हणजेच शाळेला नमस्कार केला आहे. - मुलांनी देवाकडे कोणती शक्ती व भक्ती मागितली आहे?
मुलांनी देवाकडे ‘शब्दरूप शक्ती’ आणि ‘भावरूप भक्ती’ मागितली आहे. - मुलांचा एकच छंद आणि ध्यास कोणता आहे?
विद्यारूपी धन (विद्याधन) प्राप्त करणे हाच मुलांचा एक छंद आणि ध्यास आहे. - मुलांना कोणते पंख हवे आहेत?
मुलांना प्रगतीचे पंख हवे आहेत. - या प्रार्थनेतून कोणती भावना व्यक्त झाली आहे?
या प्रार्थनेतून शाळेविषयीचे प्रेम, जिव्हाळा व कृतज्ञतेची भावना व्यक्त झाली आहे.
टीप : पाठ्यपुस्तकात या कवितेवर आधारित अधिकृत स्वाध्याय दिलेला नाही. शिक्षकांनी ही प्रार्थना तालासुरांत व साभिनय म्हणून घ्यावी, अशी सूचना आहे. वरील प्रश्न केवळ विद्यार्थ्यांच्या अतिरिक्त सरावासाठी दिले आहेत.