११. जीवन गाणे (कविता)

निसर्ग हीच एक मोठी 'बिनभिंतीची शाळा' आहे. या शाळेला कोणत्याही भिंती नाहीत, छप्पर नाही किंवा दारे नाहीत. निसर्गातील प्रत्येक घटक आपल्याला काहीतरी चांगला विचार आणि मूल्ये शिकवतो. झाडे आपल्याला परोपकार आणि स्थितप्रज्ञता शिकवतात. सूर्य नियमितपणा शिकवतो, नदी सतत पुढे जाण्याची आणि अडचणींवर मात करण्याची प्रेरणा देते. पक्षी आपल्याला मेहनत आणि आपल्या पिल्लांवरील प्रेम शिकवतात. अशाप्रकारे निसर्गातील या अथांग पसाऱ्यात लाखो गोष्टी आहेत ज्या आपल्याला गुरुसारखे मार्गदर्शन करतात, म्हणूनच निसर्गाला 'बिनभिंतीची शाळा आणि लाखो इथले गुरु' असे म्हटले आहे.

निसर्गातील वृक्ष स्वतः ऊन, वारा आणि पावसाचे तडाखे सहन करतात, पण इतरांना मात्र थंड सावली, फळे आणि फुले देतात. सागर स्वतःमध्ये सर्व नद्यांचे पाणी सामावून घेतो आणि आपली मर्यादा कधीही ओलांडत नाही. दुसऱ्यांच्या कल्याणासाठी स्वतः कष्ट सहन करणे किंवा स्वतःला त्रास झाला तरी इतरांना मदत करणे, यालाच 'दुसऱ्यासाठी घाव सोसणे' असे म्हणतात. यातून कवीने परोपकार आणि त्यागाची भावना व्यक्त केली आहे.

१. सूर्य : नेहमी वेळेवर उगवणे आणि मावळणे यातून 'नियमितपणा' आणि सर्वांना समान प्रकाश देण्याची 'निःस्वार्थ वृत्ती' शिकायला मिळते.

२. मुंगी : मुंग्या सतत काम करत असतात आणि एकत्र राहतात. यातून 'कठोर मेहनत', 'शिस्त' आणि 'एकजूट' शिकायला मिळते.

३. डोंगर (पर्वत) : कितीही मोठी वादळे आली तरी पर्वत डळमळीत होत नाहीत. यातून संकटात 'ठामपणे उभे राहणे' शिकायला मिळते.

४. फुलपाखरू : फुलपाखरू फुलांवर उडत राहते आणि आनंद पसरवते. यातून जीवनात नेहमी 'आनंदी राहण्याची वृत्ती' शिकायला मिळते.

५. पृथ्वी (धरणीमाता) : पृथ्वीवर आपण अनेक चांगल्या-वाईट गोष्टी करतो, पण ती सर्व काही सहन करते. यातून 'सहनशीलता' आणि 'क्षमावृत्ती' शिकायला मिळते.