इयत्ता ५ वी · मराठी

२. हत्तीचे चातुर्य (चित्रकथा)

महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक मंडळ (बालभारती) इयत्ता ५ वी मराठी पाठ २ — संपूर्ण स्वाध्याय व चित्रवर्णन.

Advertisement

स्वाध्याय

प्र. १सुरुवातीला दिलेल्या चित्रांखालील नावे सांगा.

सुरुवातीला दिलेल्या चित्रांखालील नावे पुढीलप्रमाणे आहेत : मुले, फुटबॉल, ससे, खड्डा, फळी, हत्ती.

प्र. २प्रत्येक चित्रात काय काय दिसते ते सांगा.
चित्र १ : काही मुले मैदानात फुटबॉल खेळत आहेत आणि जवळूनच तीन ससे त्यांचा खेळ पाहत आहेत.
चित्र २ : मुले खेळून निघून गेल्यावर ते तीन ससे फुटबॉलसोबत आनंदाने खेळू लागले आहेत.
चित्र ३ : खेळता खेळता सशांचा फुटबॉल एका खड्ड्यात पडला आहे आणि ससे चिंतेने खड्ड्यात पाहत आहेत.
चित्र ४ : सशांनी एक लाकडी फळी आणली आहे आणि त्या फळीच्या साहाय्याने ते खड्ड्यातील फुटबॉल बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
चित्र ५ : तिथे एक हत्ती आला आहे. त्याने सशांची अडचण पाहिली आणि आपल्या सोंडेत पाणी भरून तो ते पाणी खड्ड्यात ओतत आहे.
प्र. ३चित्रे पाहा. कोण ते सांगा.

(अ) खड्ड्यातील फुटबॉल काढण्यासाठी प्रयत्न करणारे.
ससे

(आ) सशांना मदत करणारा.
हत्ती

प्र. ४गोष्टीत शेवटी काय झाले असेल ते कल्पना करून सांगा व रिकाम्या चौकटीत चित्र काढा.

शेवटी काय झाले असेल : हत्तीने आपल्या सोंडेने खड्ड्यात खूप पाणी ओतले. पाण्यामुळे खड्ड्यातील पाण्याची पातळी वाढली आणि पाण्यावर तरंगणारा फुटबॉल हळूहळू वर आला. सशांना त्यांचा फुटबॉल सहज मिळाला. त्यांनी हत्तीचे आभार मानले आणि सर्वजण मिळून आनंदाने खेळू लागले.

Advertisement

प्र. ५सर्व चित्रे पाहा व गोष्ट सांगा.

हत्तीचे चातुर्य

एका मैदानात काही मुले मजेत फुटबॉल खेळत होती. जवळच असलेल्या झुडपांतून तीन ससे त्यांचा खेळ पाहत होते. मुले खेळून घरी गेल्यावर, ते ससे मैदानात आले आणि फुटबॉलसोबत खेळू लागले. त्यांना खूप आनंद झाला होता. पण खेळता खेळता अचानक त्यांचा फुटबॉल एका खड्ड्यात पडला.

सशांनी खड्ड्यात डोकावून पाहिले. खड्डा खोल होता. त्यांनी एक लाकडी फळी आणली आणि त्या फळीने फुटबॉल बाहेर काढण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण फुटबॉल काही वर आला नाही. ससे निराश झाले. तेवढ्यात तिथे एक हत्ती आला. त्याने सशांची अडचण पाहिली. हत्तीने आपली बुद्धी वापरली. त्याने जवळच्या तलावातून सोंडेत पाणी आणले आणि ते पाणी खड्ड्यात ओतले.

हत्तीने खड्ड्यात पुरेसे पाणी ओतल्यामुळे, खड्डा पाण्याने भरला आणि फुटबॉल पाण्यावर तरंगत वर आला. सशांना त्यांचा फुटबॉल मिळाला. सशांनी हत्तीच्या चातुर्याचे कौतुक केले आणि त्याचे आभार मानले. नंतर सर्वजण मिळून पुन्हा आनंदाने खेळू लागले.

प्र. ६घ, ठ, थ, प या अक्षरांपासून चित्रे तयार केली आहेत. त्यांचे निरीक्षण करा. यांसारख्या इतर अक्षरांपासून तुम्हांलाही वेगळी चित्रे काढता येतील. कल्पना करा आणि चित्रे काढा.
★शब्द ओळखा व कार्डावर लिहा.

दिलेल्या शब्दांच्या कोड्यावरून तयार होणारे अर्थपूर्ण शब्द पुढीलप्रमाणे आहेत :

वेगळा बगळा मगर तगर सामान कमान आकाश प्रकाश मांजर गाजर कडक भडक वाटाणा फुटाणा फाटके तुटके

शिक्षकांसाठी टीप : या शब्दांमध्ये शेवटची अक्षरे सारखी आहेत (उदा. वाटाणा, फुटाणा). अशा प्रकारचे यमक जुळणारे शब्दखेळ घेऊन विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढवावी.