इयत्ता ५ वी · मराठी

३. खेळूया शब्दांशी

महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक मंडळ (बालभारती) इयत्ता ५ वी मराठी पाठ ३ — शब्दांचा खेळ आणि अक्षरांवरून तयार होणारे शब्द.

टीप : हा एक भाषिक खेळाचा पाठ आहे. यात कोणताही लेखी स्वाध्याय नाही. विद्यार्थ्यांची शब्दसंपत्ती वाढावी म्हणून हा खेळ गटात खेळायचा आहे. खाली या खेळाचे नियम आणि खेळ जिंकण्यासाठी उपयुक्त शब्दांची यादी दिली आहे.

★खेळाचे नियम (कसे खेळायचे?)

१. हा खेळ गटागटांत खेळावा. कॅरमची एक सोंगटी घ्यावी. तिच्या एका बाजूला लाल व दुसऱ्या बाजूला हिरवा रंग द्यावा.

२. 'अ' या चौकोनापासून सुरुवात करावी.

३. सोंगटीची लाल रंगाची बाजू पडली, तर १ घर पुढे जावे.

४. सोंगटीची हिरव्या रंगाची बाजू पडली, तर २ घरे पुढे जावे.

५. ज्या घरात तुमची सोंगटी असेल, त्या घरातील अक्षर वाचावे व त्या अक्षरापासून सुरू होणारा शब्द सांगावा.

६. जर सोंगटी लाल पडली असेल, तर दोन शब्द सांगावे. जर सोंगटी हिरवी पडली असेल, तर एक शब्द सांगावा.

७. ज्या खेळाडूला शब्द सांगता येणार नाही, त्याची संधी जाईल. जो सर्वांत आधी 'ज्ञ' अक्षरावर पोहचेल तो जिंकेल!

★अक्षरे आणि त्यावरून तयार होणारे शब्द (खेळ जिंकण्यासाठी उपयुक्त यादी)

खेळताना लाल सोंगटी पडल्यास दोन शब्द सांगावे लागतात. विद्यार्थ्यांच्या मदतीसाठी प्रत्येक अक्षराचे दोन शब्द खाली दिले आहेत :

अक्षर	शब्द १	शब्द २
अ	अननस	अजय
आ	आई	आकाश
इ	इमारत	इस्त्री
ई	ईडलिंबू	ईश्वर
उ	उशी	उंदीर
ऊ	ऊस	ऊर्जा
ए	एक	एडका
ऐ	ऐरण	ऐक
ओ	ओठ	ओढा
औ	औषध	औत
अं	अंगठी	अंजीर
क	कमळ	करवत
ख	खडू	खजूर
ग	गवत	गणपती
घ	घर	घड्याळ
च	चमचा	चटई
छ	छत्री	छत
ज	जहाज	जल
झ	झबला	झाड
ट	टरबूज	टपाल
ठ	ठसा	ठग
ड	डबा	डमरू
ढ	ढग	ढोल
त	तलवार	तराजू
थ	थवा	थंडी
द	दरवाजा	दप्तर
ध	धनुष्य	धरण
न	नळ	नदी
प	पतंग	पपई
फ	फणस	फळ
ब	बदक	बस
भ	भटजी	भजी
म	मगर	माकड
य	यज्ञ	यम
र	रथ	रवी
ल	लसूण	लाडू
व	वजन	वड
श	शहामृग	शाळा
ष	षटकोन	षटकार
स	ससा	सायकल
ह	हत्ती	हरीण
क्ष	क्षमा	क्षयरोग
ज्ञ	ज्ञानेश्वर	ज्ञान

माहीत आहे का? 'ङ', 'ञ', 'ण', 'ळ' या अक्षरांपासून सुरू होणारे शब्द मराठीत जवळजवळ नाहीत, म्हणून शब्दखेळात ही अक्षरे सहसा घेतली जात नाहीत.

← २. हत्तीचे चातुर्य (चित्रकथा) ४. ही पिसे कोणाची? →