इयत्ता ५ वी · मराठी

२६. पतंग (कविता)

कवी — अ. ज्ञा. पुराणिक | कवितेचा संपूर्ण स्वाध्याय, प्रश्नांची उत्तरे आणि व्याकरण — महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक मंडळ (बालभारती).

Advertisement

१एका वाक्यात उत्तरे लिहा.

(अ) सूर्य मावळण्याच्या वेळेस ढगांवर कोणता रंग दिसतो ?
सूर्य मावळण्याच्या वेळेस ढगांवर लाल-पिवळसर रंग दिसतो.

(आ) पतंग कोणासारखे तरंगतात ?
आभाळात पंख पसरून उडणाऱ्या पाखरांसारखे (पक्ष्यांसारखे) पतंग तरंगतात.

२विरुद्ध अर्थाचे शब्द माहीत करून घ्या. लिहा.
  • (अ) चढणे × उतरणे
  • (आ) ओढणे × ढकलणे / सोडणे
  • (इ) मावळणे × उगवणे
  • (ई) मऊ × टणक / कठीण
  • (उ) चांगला × वाईट
  • (ऊ) भराभर × हळूहळू / सावकाश

Advertisement

३खालील शब्दांना 'सर' शब्द जोडून नवीन शब्द तयार करा व लिहा.

उदा., पिवळा - पिवळसर.

  • (अ) काळा — काळसर
  • (आ) निळा — निळसर
  • (इ) लाल — लालसर
४मोकळ्या जागी कवितेतील योग्य शब्द लिहा व या कडव्याचा अर्थ समजून घ्या.

जशी पाखरे आभाळात,
पंख पसरुनी तरंगतात,
दिसतिल तैसे पतंग रंगित,
खेळ किती चांगला !

अर्थ : ज्याप्रमाणे आकाशात पक्षी आपले पंख पसरून स्वच्छंदपणे उडताना दिसतात, अगदी तसेच आकाशात उडणारे हे रंगीबेरंगी पतंग छान तरंगत आहेत. हा पतंग उडवण्याचा खेळ किती मस्त आणि चांगला आहे!

५तुम्हांला आवडणाऱ्या पाच खेळांची नावे सांगा.

मला आवडणारे पाच खेळ: क्रिकेट, कबड्डी, खो-खो, लपाछपी, आणि बुद्धिबळ.

६हे शब्द असेच लिहा.

झुळझुळ, रीळ, पिवळसर, पतंग, रंगित.

७खालील शब्द वाचा. असे आणखी शब्द लिहा.

(अ) पळापळ, रडारड, पडापड.
शोधाशोध, ओढाओढ, धावाधाव, मारामारी, ढकलाढकल.

(आ) मऊमऊ, वरवर, कळकळ.
भरभर, पटपट, सळसळ, हळूहळू, तडतड.

(इ) रडतखडत, हसतखेळत, वाजतगाजत.
नाचतबागडत, खातपीत, उठतबसत, बोलतचालत.

८समान अक्षराने शेवट होणारे कवितेतील शब्द लिहा (यमक जुळणारे शब्द).
  • (अ) मावळतीचा — मजेचा
  • (आ) बरोबर — भराभर / वाऱ्यावर
  • (इ) रोवुनी — ओढुनि / चढुनी
  • (ई) आभाळात — तरंगतात
९गोलातील शब्द जोडून वाक्ये बनवा.

चेंडू + (पकडणे, विकत घेणे, उडवणे, विकणे, फेकणे, टाकणे, झेलणे, उचलणे)

  • झेलणे: मी चेंडू झेलतो.
  • पकडणे: रोहन चेंडू पकडतो.
  • विकत घेणे: बाबांनी बाजारातून नवीन चेंडू विकत घेतला.
  • उडवणे: सीमा बॅटने चेंडू उडवते.
  • विकणे: दुकानदार रबरी चेंडू विकतो.
  • फेकणे: गोलंदाज जोरात चेंडू फेकतो.
  • टाकणे: राजूने जाळीत चेंडू टाकला.
  • उचलणे: मैदानावर पडलेला चेंडू मी उचलला.
★वाचा. लक्षात ठेवा.

घराच्या छतावर उभे राहून पतंग उडवू नका. मोकळ्या मैदानात पतंग उडवा. काटलेला पतंग पकडण्यासाठी रस्त्यावर धावू नका. अवघड ठिकाणी चढू नका.