३. माझ्या अंगणात

शेतकरी शेतात रात्रंदिवस खूप कष्ट करतो. जेव्हा त्याच्या शेतात भरपूर धान्य पिकते, तेव्हा त्याला खूप आनंद होतो. 'माझ्या अंगणात' या कवितेतून कवी ज्ञानेश्वर कोळी यांनी शेतकऱ्याच्या मनातील याच आनंदाच्या आणि कृतज्ञतेच्या भावना व्यक्त केल्या आहेत.

कवी म्हणतात की, माझ्या काळ्याभोर शेतातून गहू आणि ज्वारीचे (शाळवाचे) मोत्यांसारखे पांढरे शुभ्र दाणे पिकून माझ्या अंगणात आले आहेत. जणू अंगणात लख्ख चांदणेच पडले आहे. काळ्या मातीतून मोती आणि पवळ्यांसारखी धान्याची रास तयार झाली आहे आणि अंगणात रानमेव्याचा (नैसर्गिक फळांचा) तोरा (मिजास) डुलत आहे. रानातला हा रानमेवा एकमेकांना दिल्याने आणि घेतल्याने वाढत असतो; म्हणून आपण सर्वांनी तो प्रेमाने आणि आनंदाने (गुण्यागोविंदाने) मिळून खाल्ला पाहिजे.

शेतात दिवसभर कष्ट करून जीव दमतो, थकतो. तेव्हा घरी आल्यावर आई दुधावरच्या सायीसारख्या मायेने आपल्या हाताने घास भरवते. आज माझ्या अंगणात पाखरे आनंदाने दाणे टिपत आहेत. पण जेव्हा ही पाखरे दाणे टिपून दूर आकाशात उडून जातात, तेव्हा माझ्या डोळ्यांतून अश्रू येतात; कारण त्यांच्याविषयी माझ्या मनात जिव्हाळा निर्माण झाला आहे.

मी दिवाळीच्या सुट्टीत माझ्या गावी गेलो असता तेथील ज्वारीचे आणि बाजरीचे शेत पाहिले. वाऱ्याच्या झुळकीवर डोलणारी ती हिरवीगार पिके खूपच सुंदर दिसत होती. ज्वारीच्या ताटांना मोठी कणसे आली होती आणि त्या कणसांमध्ये टपोरे दाणे भरले होते. शेताच्या बांधावर अनेक झाडे होती आणि त्यावर पाखरांचा किलबिलाट सुरू होता. अधूनमधून एखादा पक्षी उडत जाऊन कणसावर बसायचा आणि दाणे टिपायचा. ते निसर्गरम्य आणि समृद्ध दृश्य पाहून माझे मन आनंदाने भरून गेले.

1. नमस्कार, तुमचे संपूर्ण नाव काय आणि तुम्ही किती वर्षांपासून शेती करत आहात?
2. तुम्ही तुमच्या शेतात वर्षभरात कोणकोणती पिके घेता?
3. शेती करताना तुम्हाला हवामानाचा आणि पावसाचा कसा अनुभव येतो?
4. पिकांवर रोग पडल्यास तुम्ही कोणत्या खतांचा व औषधांचा वापर करता?
5. आजच्या तरुण पिढीला शेती व्यवसायाकडे वळण्यासाठी तुम्ही काय संदेश द्याल?

दारी लावले सुंदर तोरण,
आज आहे आनंदाचा सण.
रंगीबेरंगी फुले अन् पाने,
मिळून गाऊया सारेजण गाणे.