४. गोपाळचे शौर्य

1. (अ) कर्णागड कुठे वसलेला आहे?
   नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यात असलेल्या मोहदी या खेडेगावापासून आठ-दहा किलोमीटर अंतरावर कर्णागड वसलेला आहे.
2. (आ) 'गाडी थांबवा', असे गोपाळ का ओरडला?
   घाटातून गाडी जात असताना घाटाच्या खालच्या बाजूने लागलेली आग (वणवा) गोपाळला दिसली. ती आग विझवली पाहिजे, या उद्देशाने तो 'गाडी थांबवा' असे ओरडला.
3. (इ) गोपाळने आग विझवण्यासाठी काय केले?
   गोपाळने धावत जाऊन वाटेलगतच्या शेतातील नदीवरून सुरू असलेला पाण्याने भरलेला रबरी पाइप सर्व शक्तीनिशी आगीच्या दिशेने ओढायला सुरुवात केली.
4. (ई) आग वेळेवर विझली नसती तर कोणते नुकसान झाले असते?
   आग वेळेवर विझली नसती तर गडावरची झाडे-झुडपे, तसेच गुरे-वासरे घेऊन गेलेले गुराखी आणि इतर लोक आगीत भाजून निघाले असते व मोठी जीवितहानी झाली असती.

1. (अ) "अरे वेड्या, ही जंगलाची आग आपण कशी काय विझवू शकू ?"
   असे शिक्षक गोपाळला म्हणाले.
2. (आ) "माणसं असो का जनावरं त्यांना वाचवलंच पाहिजे ना!"
   असे गोपाळ गुराख्याला म्हणाला.
3. (इ) "पण साहेब, हे कसं शक्य आहे? मला तर हा वेडेपणाच वाटतो."
   असे शिक्षक मदतीला आलेल्या दुसऱ्या गाडीतील गृहस्थांना म्हणाले.

नैसर्गिक आपत्ती : भूकंप, महापूर, त्सुनामी, चक्रीवादळ, वीज पडणे.
मानवनिर्मित आपत्ती : बॉम्बस्फोट, अपघात, दंगल, इमारतीला आग लागणे, वणवा (बहुतांश वेळा).

वणवा लागू नये यासाठी उपाय :

• डोंगरभागात किंवा जंगलात पर्यटकांनी धूम्रपान करू नये व जळती काडी फेकू नये.
• जंगलात पार्टी किंवा कॅम्पफायर केल्यास आग पूर्णपणे विझवल्याची खात्री करावी.
• काही लोक गवत जाळल्यामुळे पावसाळ्यात नवीन गवत चांगले येते या समजुतीने आग लावतात, यावर वनविभागाने कडक निर्बंध घालावेत.
• स्थानिक लोकांनी व गुराख्यांनी याविषयी सतत दक्ष राहावे.

(शब्द : अकल्पित, कौतुकास्पद, प्रत्यक्षदर्शी, पोशिंदा)

1. (अ) सचिन तेंडुलकरच्या यशस्वी फलंदाजीचे अनेक प्रत्यक्षदर्शी साक्षीदार आहेत.
2. (आ) भूज येथे घडलेली भूकंपाची घटना अकल्पित होती.
3. (इ) शेतकऱ्याला भारताचा पोशिंदा म्हणतात.
4. (ई) कौतुकास्पद काम करणारा विद्यार्थी सर्वांना नेहमीच आवडतो.

• बिन (उपसर्ग) : बिनचूक, बिनधास्त, बिनशर्त, बिनतक्रार, बिनडोक.
• परा (उपसर्ग) : पराजय, पराभव, पराक्रम, पराकोटी, पराधीन.

1. (अ) माझे हसणे क्षणोक्षणी वाढतच गेले.
2. (आ) मंदा लिहिताना नेहमी चुका करते.
3. (इ) आईने आशाला शंभरदा बजावले.
4. (ई) सभोवार दाट झाडी होती.

(शब्द : समोरून, सगळीकडे, पूर्वी, घटाघटा)

1. (अ) पूर्वी वाहतुकीची साधने कमी होती.
2. (आ) मी घटाघटा पाणी प्यायलो.
3. (इ) समोरून मला आई येताना दिसली.
4. (ई) सगळीकडे हिरवेगार गवत उगवले होते.