५. दादास पत्र

1. (अ) विद्यार्थ्यांनी अभयारण्यात सहलीला जाण्याचा हट्ट का धरला?
   शाळेत पक्ष्यांसंबंधीची चित्रफीत पाहिल्यानंतर आणि ताई-दादांनी सांगितलेली माहिती ऐकल्यानंतर विद्यार्थ्यांनी यावर्षीची सहल एखाद्या अभयारण्यातच नेण्याचा हट्ट शिक्षकांजवळ धरला.
2. (आ) अभयारण्यातून फिरताना सरांनी विद्यार्थ्यांना माळढोक पक्ष्याबद्दल काय सांगितले?
   "भारतातून नष्ट होण्याच्या मार्गावर असलेल्या माळढोक या अत्यंत देखण्या पक्ष्याला वाचवण्यासाठी वनविभागानं हे अभयारण्य घोषित केलेलं आहे. हा पक्षी शेतकऱ्याचा मित्र असून तो वर्षातून एकदाच अंडी घालतो, त्यामुळे त्यांची संख्या कमी आहे," असे सरांनी अभयारण्यातून फिरताना सांगितले.

पक्षी हे निसर्गातील अन्नसाखळीचा महत्त्वाचा भाग आहेत. ते पिकांवरील उपद्रवी कीटक खातात, त्यामुळे पिकांचे नैसर्गिकरीत्या संरक्षण होते. तसेच, पक्षी फळे खाऊन त्यांच्या विष्ठांद्वारे बियांचे वहन (प्रसार) करतात, ज्यामुळे नवीन झाडे उगवतात व जंगले वाढण्यास मदत होते. या सर्व कारणांमुळे पक्षी हे पर्यावरणाचा समतोल राखणारे अविभाज्य घटक आहेत.

पक्ष्यांची संख्या वाढवण्यासाठी उपाय :

1. उन्हाळ्यात अंगणात किंवा गच्चीवर पक्ष्यांसाठी दाणा-पाणी ठेवणे.
2. परिसरात भरपूर झाडे लावणे आणि ती जगवणे, जेणेकरून पक्ष्यांना नैसर्गिक निवारा मिळेल.
3. पक्ष्यांच्या घरट्यांना धक्का न लावणे व त्यांची अंडी न फोडणे.
4. मोठ्या आवाजाचे फटाके न फोडणे आणि ध्वनिप्रदूषण व वायुप्रदूषण कमी करण्याचा प्रयत्न करणे.

(फॅक्स, पत्र, ई-मेल, मोबाईल, आंतरजाल, रेडिओ, वर्तमानपत्र, मोबाईल संदेश, चर्चा, मुलाखत, जाहिरात, भाषण, संभाषण)

या शब्दकोड्यातून खालील क्रियाविशेषण अव्यये तयार होतात :

पाठात दिलेल्या पाणीपुरवठ्याविषयीच्या सूचनाफलकाच्या आधारे खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

1. (१) ही सूचना कोणत्या तारखेला देण्यात आली आहे?
   ही सूचना २३/०९/२२ (२३ सप्टेंबर २०२२) रोजी देण्यात आली आहे.
2. (२) पाणीपुरवठा कधी बंद करण्यात येणार आहे?
   पाणीपुरवठा उद्या (म्हणजेच २४ सप्टेंबर रोजी) बंद करण्यात येणार आहे.
3. (३) पाणीपुरवठा बंद का ठेवण्यात येणार आहे?
   समर्थनगर परिसरात पाणीपुरवठा करणाऱ्या पाइपलाइनच्या दुरुस्तीचे काम तातडीने सुरू करण्यात येणार असल्यामुळे पाणीपुरवठा बंद ठेवण्यात येणार आहे.
4. (४) पाण्याच्या वापराबाबत नागरिकांना कोणती सूचना देण्यात आली आहे?
   समर्थनगर परिसरातील सर्व नागरिकांनी उपलब्ध पाण्याचा वापर अधिक काटकसरीने व जपून करावा, अशी सूचना देण्यात आली आहे.

मराठी व्याकरणात संयोगचिन्ह (-) प्रामुख्याने दोन कारणांसाठी वापरले जाते :

1. दोन शब्द जोडताना : उदा. ये-जा, दोन-तीन, आई-वडील, पाऊस-पाणी.
2. ओळीच्या शेवटी शब्द अपुरा राहिल्यास : लिहिताना ओळ संपली आणि एखादा शब्द पूर्ण बसत नसेल, तर तो अर्धा शब्द लिहून पुढे संयोगचिन्ह देतात आणि उरलेला शब्द खालच्या ओळीवर लिहितात. (उदा. रस्त्या-वरची)