९. वाचनाचे वेड

1. (अ) सोनालीने काय करावे असे आईला वाटत होते ?
   सोनालीने आपल्या अभ्यासाशिवाय दररोज किमान दोन पाने अवांतर वाचन करावे, असे आईला वाटत होते.
2. (आ) सोनालीच्या घरातील सर्वांना तिच्याकडे पाहून नवल का वाटत होते ?
   सोनालीला अवांतर वाचनाची अजिबात आवड नव्हती, पण ती स्वतःहून 'मी पुन्हा एकदा पुस्तक वाचते' असे म्हणून वाचायला बसली; हे पाहून घरातील सर्वांना नवल वाटत होते.
3. (इ) सोनालीला प्रोत्साहन देण्यासाठी तिच्या बाबांनी काय केले?
   सोनालीला प्रोत्साहन देण्यासाठी बाबांनी तिच्या वाढदिवसाला तिला एक छानसे पुस्तक भेट दिले आणि सोबत तिच्या वर्गातील साऱ्याच मुलामुलींना एकेक पुस्तक भेट स्वरूपात दिले.

1. (अ) आईने सोनालीच्या हातात एक गोष्टीचे पुस्तक दिले.
   कारण, खूप प्रयत्न करूनही सोनालीला अवांतर वाचनासाठी प्रवृत्त करण्यात आईला यश येत नव्हते. तिला वाचनाची गोडी लागावी व ती आपणहून वाचनाकडे वळावी, म्हणून युक्ती करून आईने तिच्या हातात गोष्टींचे पुस्तक दिले.
2. (आ) आईने सोनालीला कथेचा सारांश लिहायला सांगितला.
   कारण, सोनालीने सगळे पुस्तक वाचून काढले, पण तिला सगळ्याच कथा आवडल्यामुळे त्यांतील कोणती गोष्ट निवडावी हे तिला समजत नव्हते. या समस्येवर उपाय म्हणून आईने तिला प्रत्येक कथेचा थोडक्यात सारांश लिहायला सांगितला.
3. (इ) सोनालीला आता 'पुस्तक वाचत जा', असे सांगण्याची गरज उरली नव्हती.
   कारण, सोनालीला आता वाचनाची खरी गोडी लागली होती. तिने स्वतःहून वाचनालयातली पुस्तके वाचायला सुरुवात केली होती आणि आवडलेल्या ओळी एका वहीत लिहून ठेवण्याची सवयही तिला लागली होती.

• (१) यशासाठी झटणे.
• ✓ (२) यशस्वी होणे.
• (३) अपयश येणे.

• ✓ (१) लिहून ठेवणे.
• (२) नोंदवही लिहिणे.
• (३) लक्षात ठेवणे.

• (१) आनंद वाहून जाणे.
• (२) दुःखी होणे.
• ✓ (३) खूप आनंद होणे.

• ✓ (१) आश्चर्य वाटणे.
• (२) खूप आनंद होणे.
• (३) नाराज होणे.

• (अ) आमूलाग्र (मोठ्या प्रमाणात) : नियमित व्यायाम केल्यामुळे राजूच्या प्रकृतीत आमूलाग्र बदल झाला.
• (आ) शाबासकी (कौतुक) : स्पर्धेत पहिले बक्षीस मिळवल्याबद्दल गुरुजींनी मला पाठीवर थाप मारून शाबासकी दिली.
• (इ) अवांतर (अभ्यासाव्यतिरिक्त) : दिवाळीच्या सुट्टीत मी खूप अवांतर वाचन केले.

(चौकटीतील शब्द : कथा, विजय, साहाय्य, पारितोषिक)

'वाचन प्रेरणा दिन उत्साहात साजरा' — या बातमीच्या आधारे खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

1. (१) कोणाचा जन्मदिवस आपण वाचन प्रेरणा दिन म्हणून साजरा करतो ?
   माजी राष्ट्रपती डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांचा जन्मदिवस (१५ ऑक्टोबर) आपण 'वाचन प्रेरणा दिन' म्हणून साजरा करतो.
2. (२) वरील बातमी कोणत्या तारखेची आहे ?
   वरील बातमी १६ ऑक्टोबर या तारखेची आहे (बातमीत 'ता. १६' असा उल्लेख आहे).
3. (३) वाचन प्रेरणा दिनाच्या निमित्ताने कोणकोणत्या कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले ?
   वाचन प्रेरणा दिनाच्या निमित्ताने ग्रंथदिंडी, 'वाचनसंस्कृती वाचवा' या विषयावरील पथनाट्ये आणि 'उत्कृष्ट वाचन' स्पर्धा या कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले.
4. (४) कोणत्या विद्यार्थ्यास 'उत्कृष्ट वाचक' म्हणून बक्षीस देण्यात आले ?
   इयत्ता सातवीतील 'शेखर काजळे' या विद्यार्थ्यास उत्कृष्ट वाचक म्हणून बक्षीस देण्यात आले.
5. (५) विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनकौशल्य वाढावे, यासाठी शाळेत कोणकोणते उपक्रम आयोजित करता येतील, यावर गटात चर्चा करा व यादी तयार करा.
   (१) दर आठवड्याला एक 'वाचन तास' आयोजित करणे. (२) वर्गात छोटेसे वाचनालय (Class Library) तयार करणे. (३) 'मी वाचलेले पुस्तक' या विषयावर मुलांची भाषणे ठेवणे. (४) वाचन स्पर्धा व कथाकथन स्पर्धा आयोजित करणे.

खालील वाक्ये वाचा.

(अ) असे स्थळ — जे निसर्गरम्य आहे.
(आ) आभाळ भरून आले, पण —

अपसरणचिन्ह (—) खालील दोन कारणांसाठी वापरतात :

1. स्पष्टीकरण द्यायचे असल्यास : जेव्हा एखाद्या गोष्टीचे स्पष्टीकरण पुढे द्यायचे असते, तेव्हा त्या शब्दापुढे अपसरणचिन्ह वापरतात.
2. बोलता-बोलता विचारमालिका तुटल्यास : जेव्हा बोलत असताना अचानक विचार थांबतो किंवा वाक्य अपूर्ण राहते, तेव्हा अपसरणचिन्ह दिले जाते.