६. आभाळाची अम्ही लेकरे (कविता)

प्रसिद्ध कवी. त्यांची 'अकरावी दिशा', 'सकीना', 'प्रवासाच्या कविता', 'शिंग फुंकिले रणी', 'मानसी', 'शूर मर्दाचा पोवाडा', 'मेघहृदय', 'तेजसी', 'राजसी' हे काव्यसंग्रह प्रसिद्ध आहेत. 'चंगामंगा', 'अबडकतबडक', 'फिरकी', 'बालगोविंद' हे बालवाङ्मय आणि 'बारा गावचं पाणी' हे प्रवासवर्णन इत्यादी पुस्तके त्यांनी लिहिली आहेत.

कवितेचा आशय : सर्व माणसे निसर्गाची लेकरे आहेत. या माणसातील श्रमिकांमध्ये माणुसकीचे नाते अभंग असल्यामुळे त्यांच्यामध्ये कोणत्याही प्रकारचा भेदभाव नसतो. प्रस्तुत कवितेतून कवीने हा मानवतावादी व उदात्त विचार व संदेश दिला आहे. ही कविता 'शिंग फुंकिले रणी' या काव्यसंग्रहातून घेतली आहे.

• (अ) किनारा – तीर
• (आ) इच्छा – आस
• (इ) अखंड – अभंग
• (ई) आकाश – आभाळ

कवी वसंत बापट या ओळींमधून स्पष्ट करतात की, सर्व माणसे निसर्गाची लेकरे आहेत आणि त्यांच्यामध्ये माणुसकीचे कधीही न तुटणारे (अभंग) नाते आहे. माणसा-माणसांत कोणताही भेदभाव नाही. आपण स्वतःच आपल्या नशिबाचे शिल्पकार आहोत आणि आपल्या कष्टाने आपणच आपले भाग्य घडवणार आहोत, असा उदात्त विचार यातून सूचित होतो.

• १. आई – नाही
• २. तीरावरती – वसती
• ३. ठावे – करावे
• ४. नाते – भाग्यविधाते
• ५. बाहू – नेऊ

भाव : आम्ही सर्व या विशाल आभाळाची मुले आहोत आणि ही काळी माती (धरती) आमची जन्मदात्री आई आहे. या निसर्गाच्या सान्निध्यात वाढणाऱ्या आम्हा सर्व कष्टकऱ्यांची एकच जात आणि एकच धर्म आहे, तो म्हणजे माणुसकी; आमच्यात दुसरा कोणताही भेदभाव नाही.

भाव : कष्ट करून, घाम गाळून प्रामाणिकपणे काम करणे हीच आमची निष्ठा आहे. हे एकच इमान आम्हाला माहीत आहे. या व्यतिरिक्त आम्हाला दुसरा कोणताही मार्ग नाही आणि कष्टाने मिळवलेले फळ हाच आमचा खरा स्वर्ग आहे.

भाषेचा वापर करत असताना बोलताना व लिहिताना आपण नैसर्गिकरीत्या थांबतो. आपण आजूबाजूला वावरत असताना, प्रवास करत असताना अनेक पाट्या वाचतो. त्यावर काही सूचना दिलेल्या दिसतात. बऱ्याच वेळा काही शब्द योग्य ठिकाणी न जोडल्यास किंवा न तोडल्यास वाक्याचा अर्थ बदलून जातो व त्यातून गंमत निर्माण होते.

उदा., (१) येथे वाहन लावू नये. / येथे वाहन लावून ये.
(२) बागेत कचरा टाकू नये. / बागेत कचरा टाकून ये.

या प्रकारची तुमच्या वाचनात आलेली वाक्ये लिहा व त्यातील गंमत समजून घ्या.

• १. फुले तोडू नये. / फुले तोडून ये.
• २. रस्त्यावर थुंकू नये. / रस्त्यावर थुंकून ये.
• ३. भिंतीवर रंग लावू नये. / भिंतीवर रंग लावून ये.