१४. व्हेनिस (स्थूलवाचन)

व्हेनिसच्या स्टेशनबाहेर रस्ता नाही, तर एक प्रचंड मोठा कालवा आहे. यालाच 'ग्रँड कॅनॉल' असे म्हटले जाते. हा कालवा एखाद्या विस्तीर्ण नदीसारखा आहे. यात अनेक 'पॉटर टॅक्सी' म्हणजे लहान मोटर लाँचीस आणि मोठ्या यांत्रिक नावा प्रवाशांची ने-आण करण्यासाठी उभ्या असतात. आपल्याकडे हायवेवर जशी वाहनांची प्रचंड वाहतूक चालते, तशीच धावपळ आणि गर्दी या ग्रँड कॅनॉलवर नावांची चाललेली असते.

व्हेनिस स्टेशनच्या बाहेर आल्यावर कोणत्याही गावी दिसतो तसा रस्ता दिसत नाही, तर तिथे एक प्रचंड कालवा (ग्रँड कॅनॉल) पसरलेला दिसतो. त्यात अनेक लहान-मोठ्या नावा, टॅक्सी आणि मोटर लाँचीस प्रवाशांच्या प्रतीक्षेत उभ्या असतात. 'व्हेनिझिया-व्हेनिझिया, पियाझा-पियाझा' असा नावाड्यांचा पुकार सतत चाललेला असतो. या परिसरात वाहनांचा धूर किंवा हॉर्नचा आवाज नसतो, तर पाण्याचा आणि उत्साही प्रवाशांचा एक वेगळाच आनंददायी कोलाहल असतो.

व्हेनिस हे जगातले पाण्यातले एकमेव अद्भुत शहर आहे. या शहराला खऱ्या अर्थाने रस्तेच नाहीत, तर सर्वत्र कालवेच कालवे आहेत. तिथे एकही मोटार नाही, वाहतूक नियंत्रण करणारा पोलीस नाही किंवा ट्रॅफिक लाईट्स नाहीत. शहरातील दळणवळणासाठी केवळ जलवाहतुकीचाच वापर करावा लागतो. रस्त्यांच्या जागी पाणीच पाणी असल्याने, हे शहर म्हणजे अफाट जलदर्शन आहे.

व्हेनिस हे निळ्याशार पाण्यावर तरंगणारे अतिशय सुंदर शहर आहे. तिथल्या हवेत एक विलक्षण गारवा, वाऱ्यात उत्साह आणि पाण्यात तारुण्य असते. या शहराचे सौंदर्य इतके विलोभनीय आहे की त्याचे नुसते वर्णन करून चालत नाही; तिथे प्रत्यक्षात जाऊन ती हवा खाल्ल्याशिवाय आणि तिथे राहिल्याशिवाय व्हेनिसचे खरे रूप समजू शकत नाही. म्हणूनच व्हेनिस हे एक गोड, कलासक्त आणि अवर्णनीय शहर आहे.

व्हेनिस हे शहर म्हणजे अनेक छोट्या बेटांचा समूह (पुंजका) आहे. या बेटांच्या मधून निळे पाणी कालव्यांच्या रूपात वाहते. निळ्या मखमली सागरावर हिरे-माणके विखुरल्यास जसे अतिशय सुंदर व चकचकीत दृश्य दिसेल, तसाच हा बेटांचा पुंजका लांबून अत्यंत विलोभनीय, तेजस्वी आणि मौल्यवान वाटतो, असा विचार या संकल्पनेतून मांडला आहे.

जगात सर्वत्र रस्त्यांवरून वाहने धावतात, पण व्हेनिसमध्ये डांबरी किंवा सिमेंटचे रस्तेच नाहीत. तिथे मोटार नाही, ट्रॅफिक लाईट्स नाहीत आणि वाहनांची धक्काबुक्कीही नाही. तिथे फक्त कालवे आणि त्यांना जोडणारे लाडिक पूल आहेत. वाहतुकीसाठी केवळ नावांचा वापर होतो. जगातील कोणत्याही शहरापेक्षा हे शहर पूर्णपणे वेगळे आणि पाण्यावर तरंगणारे असल्यामुळे ते खरोखरच अद्भुत आहे.