९. उजाड उघडे माळरानही

वसंत ऋतूच्या आगमनामुळे सृष्टीमध्ये सर्वत्र नवचैतन्य निर्माण झाले आहे. झाडांना नवी पालवी फुटली आहे आणि फुले बहरली आहेत. अशा या उत्साही वातावरणात सांबराच्या झाडावर लालभडक रंगाच्या कळ्या लगडल्या आहेत.

कवयित्री कल्पना करतात की, सांबर वृक्षावर आलेल्या या लाल कळ्या म्हणजे वसंत ऋतूचे स्वागत करण्यासाठीच त्याने केलेली तयारी आहे. जणू काही वसंताच्या स्वागतासाठीच तो लाल कळ्यांनी भरून एका अरुंद रस्त्यावर (पाणंदीवर) मोठ्या डौलाने उभा आहे, असा अतिशय सुंदर संदर्भ या ओळीतून व्यक्त झाला आहे.

ग्रीष्म ऋतूच्या कडक उन्हामुळे सृष्टीतील माळराने उघडी आणि भकास (उजाड) दिसू लागतात. पण जेव्हा वसंत ऋतूचे आगमन होते, तेव्हा निसर्गाचे रूप पूर्णपणे पालटते. सर्वत्र हिरवळ पसरते, फुले उमलतात आणि कोकिळेचा सुरेल आवाज ऐकू येऊ लागतो.

वसंत ऋतूच्या या नवचैतन्यामुळे निर्जीव आणि उजाड वाटणाऱ्या माळरानातही जणू जीव ओतला जातो. कोकिळेच्या सुरात सूर मिसळून हे माळरानही आनंदाने वसंताचे गाणे गाऊ लागले आहे, अशी अतिशय तरल आणि जिवंत कल्पना कवयित्रीने या ओळीतून मांडली आहे. निसर्गातील हा अमूलाग्र बदल अतिशय सौंदर्यपूर्ण रीतीने येथे टिपला आहे.

वसंत ऋतूचे आगमन होताच निसर्गात अतिशय सुंदर बदल पाहायला मिळतात. थंडीचा कडाका कमी होऊन हवा आल्हाददायक होते. झाडांची जुनी पाने गळून पडून त्यांना कोवळी, हिरवीगार नवी पालवी फुटते. आंब्याच्या झाडांना मोहर येतो आणि त्याचा सुवास सर्वत्र दरवळतो.

बागेमध्ये रंगीबेरंगी फुले उमलतात व त्यावर फुलपाखरे भिरभिरू लागतात. कोकिळेचे कुहू-कुहू असे सुरेल गाणे कानांवर पडू लागते. एकूणच, संपूर्ण निसर्ग जणू काही नवीन कपडे घालून सजतो आणि सर्वत्र आनंदाचे व उत्साहाचे वातावरण निर्माण होते.

सृष्टीचे सौंदर्य कायम टिकवून ठेवण्यासाठी आपण सर्वांनी काही ठोस पावले उचलणे गरजेचे आहे :

• वृक्षारोपण व संवर्धन : आपण जास्तीत जास्त झाडे लावली पाहिजेत आणि लावलेली झाडे जगवली पाहिजेत. जंगलांची तोड थांबवली पाहिजे.
• प्रदूषण नियंत्रण : नद्यांमध्ये आणि तलावांमध्ये कचरा किंवा सांडपाणी सोडू नये. प्लास्टिकचा वापर टाळावा, जेणेकरून मातीचे व पाण्याचे प्रदूषण होणार नाही.
• नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा जपून वापर : पाणी, वीज आणि इंधन यांचा जपून वापर करावा.
• वन्यजीवांचे रक्षण : पशु-पक्ष्यांच्या अधिवासाला धोका पोहोचणार नाही याची काळजी घ्यावी.

निसर्ग हा आपला मित्र आहे, त्याची काळजी घेणे हे आपले आद्य कर्तव्य आहे, तरच हे सौंदर्य कायम राहील.